Kaynaklar ve Yöntem

Beş ayrı ses, ayrı ayrı

Sözlükte hiçbir yorum tek bir “doğru cevap” olarak sunulmuyor. Her sembolde kaynaklar ayrı başlıklarda duruyor; hangi geleneğin ne dediğini yan yana görüp kendin karşılaştırıyorsun.

İbn Sîrîn653–729

Ta‘bîrü’r-rü’yâ

Tabir geleneğinin merkezindeki isim. Kendisine nispet edilen metinlerin bir kısmının sonradan derlendiği biliniyor; bu yüzden sayfalarda “İbn Sîrîn’e nisbet edilen yoruma göre” kalıbı kullanılıyor, doğrudan ağzından aktarım gibi sunulmuyor.

Abdülganî en-Nablusî1641–1731

Ta‘tîrü’l-enâm fî ta‘bîri’l-menâm

Alfabetik düzenlenmiş en kapsamlı klasik tabirnâme. Sembolün bağlamına göre ayrışan yorumların çoğu bu gelenekten geliyor: aynı sembol evdeyken başka, dışarıdayken başka okunuyor.

Cafer-i Sâdık702–765

Kendisine nispet edilen tabirnâme geleneği

Sembolleri sınıflandırarak okuyan tasnif geleneği. Bir sembolün tek anlamı olmadığını, sayılabilir birkaç yöne açıldığını söyleyen yaklaşım buradan geliyor.

Halk yorumuAnadolu

Sözlü gelenek

Klasik metinlerde yeri olmayan ama Türkiye’de yaygın bilinen okumalar ayrı bir başlıkta duruyor. Bölgesel farklar varsa belirtiliyor; klasik kaynakla karıştırılmıyor.

Psikolojik okuma20. yy

Jung, Freud, çağdaş yaklaşımlar

Sembolün ne anlattığından çok, gören kişide neye karşılık geldiğini soran okuma. Dini yorumun yerine geçmiyor, yanında duruyor — ikisi ayrı başlıklarda ve karışmıyor.

Çıkarım nerede başlıyor

Klasik metinler bir sembolün ne anlama geldiğini söylüyor ama neden o anlama geldiğini çoğunlukla söylemiyor. Her sembol sayfasındaki “Bu yorum neden böyle?” bölümü bu boşluğu dolduruyor: yorumu sembolün gözlemlenebilir doğasına bağlıyor.

Bu bölüm editoryal bir çıkarımdır ve üç müellife atfedilmiş yeni bir cümle içermez. Yılanın sessiz hareket ettiğini, zehrinin sonradan etki ettiğini ve deri değiştirdiğini söylemek klasik metne bir şey eklemek değil; o metnin neden o sembolü seçtiğini göstermek.

Kaynağı zayıf olan sembollerde sayfanın altındaki Kaynak notu bunu açıkça yazıyor — hangi sayfanın klasik metne, hangisinin tabir mantığına dayandığını okuyan görebilsin.

Yapmadığımız şeyler

• Kehanet yok. Hiçbir sayfa bir olayın olacağını ya da olmayacağını söylemiyor. Tabir, sembolün geleneksel okumasıdır; olay bildirimi değil.
• Dini hüküm yok. Klasik tabirnâmeler fıkıh metni değil, bu site de değil. Dini bir soru için ehline danışmak gerekir.
• Tıbbi ya da psikolojik tavsiye yok. Psikolojik okuma bölümü bir yaklaşım aktarır, teşhis koymaz. Tekrar eden kâbuslar ya da uykuyu bozan rüyalar için bir uzmana başvurmak doğru olan.
• Uydurma kaynak yok. Bir yorumun kaynağı belirsizse belirsiz olduğu yazılıyor; olmayan bir müellife atfedilmiyor.

Sözlükte ne var

• 314 sembol sayfası
• 8.770 bağlamsal okumarüyanın ayrıntısına göre değişen yorumlar
• 1.864 sık sorulan soru ve cevabı
• 314 sembolde “bu yorum neden böyle” açıklaması
• 314 sembolde psikolojik okuma

Sözlüğe git →

Kim yazıyor, nasıl yazıldı

Rüyacı’yı Cemzi Studio geliştiriyor.

Açık olalım: bu sözlüğün metinleri yapay zekâ yardımıyla üretildi. Klasik tabir geleneğinin, Anadolu halk okumasının ve psikolojik yaklaşımların o sembol hakkındaki genel eğilimi bir dil modeline yazdırıldı, sonra editoryal kurallarla sınırlandı ve gözden geçirildi.

Bunun ne demek olduğunu da söyleyelim: sayfalardaki cümleler, adı geçen eserlerden birebir alıntı değil. Söyleyebileceğimiz şey, o geleneğin o sembolü hangi yöne okuduğu — bu yüzden hiçbir cümleyi “İbn Sîrîn şöyle demiştir” diye sunmuyoruz.

Üretimde uyulan kurallar sabit: adı geçen müelliflere yeni söz atfedilmiyor, kesinlik bildiren kalıplar kullanılmıyor, belirsizlik gizlenmiyor. Bunu yazmak zorunda değiliz; yazıyoruz, çünkü bu sitenin bütün iddiası kaynağını saklamamak. Saklasak, düzeltmeye çalıştığımız şeyin aynısını yapmış olurduk.

Bir hata gördüysen ya da bir yorumun kaynağını sorgulamak istiyorsandestek sayfasından yazabilirsin; düzeltmeler yayına giriyor.